‘The 21st-century great food transformation’

Op 7 februari vond de aftrap van de ontwikkeling van de natuurzone plaats in het Voedselbos te Glimmen. Daar ondertekende gedeputeerde Henk Staghouwer (CU) de Green Deal Voedselbossen. Hiermee laat de provincie Groningen zien dat ze de verdere ontwikkeling van voedselbossen ondersteunt. In de natuurzone wordt een moerasachtige biotoop langs de Drentsche AA aangelegd, een oude reliëfrand hersteld en een ijsvogelwand gemaakt.

Tweelingzussen Madeleine en Marlies Duran zullen met hun voedselbos in Glimmen een bijdrage leveren aan een duurzame en natuurlijke productie van voedsel. De zussen zijn geboren in Den Haag en gingen regelmatig met hun ouders naar een vakantiehuisje op het platteland. De interesse in permacultuur groeide toen Madeleine een paar jaar in Australië en Marlies een paar jaar in Zweden woonde. Een paar jaar geleden zijn ze onverwacht, na hun terugkomst, weer samengekomen in Groningen waar ze de gezamenlijke droom financierden ze met de verkoop van Marlies haar huis. Nu wonen ze, met hun partners, in een huurhuis en zorgen dat ze lage lasten hebben. “Kleding en spullen hoef je niet nieuw te kopen, er is genoeg tweedehands te krijgen.”

Van dieren naar oogstbomen
De Engelsman Robert Hart (1913 – 2000) was pionier van ’forest gardening’ in gematigd klimaat. Hij las een artikel dat geïnspireerd was op het werk van Japanse vredesactivist Toyohiko Kagawa. Kagawa slaagde erin om Japanse boeren in de jaren dertig ervan te overtuigen dat ze, als oplossing van hun bodemerosieprobleem, ‘oogstbomen’ gingen planten. Hart ruilde zijn dieren in voor fruitbomen, notenbomen en groene bladgroenten en volgde, uit gezondheidsoverweging, een rauw veganistisch dieet.

Permacultuur met zeven lagen
In de jaren 90 bezocht Australiër Bill Mollison hem en bedacht de term ‘permacultuur’ (permanente agricultuur) waarin hij Harts ‘zeven lagen methode’ adopteerde: hoge bomen, lage bomen, struiken, kruidachtige vaste planten, wortelgewassen, bodembedekkers en klimplanten. Mollison heeft daarna duizenden mensen over de hele wereld geleerd hoe de principes van permacultuur gebruikt kunnen worden om voedsel te verbouwen.

De luie boer
Meer actuele pioniers zijn de Engelse Martin Crawford en onze eigen Wouter van Eck, ontwerper van het eerste Nederlandse voedselbos in Ketelbroek en het grootste voedselbos in Schijndel. Van Eck benadrukt dat het voedselbos een paradijs is van de luie boer. In Ketelbroek heet onkruid ‘gratis biomassa’. Er wordt niet geploegd, niet gezaaid, gewied noch gemest en al helemaal niet gespoten. Er wordt geplant en daarna eindeloos geoogst: fruit, noten, zaden, bloemen, scheuten, knoppen, knollen.

De van Akker naar Bos voedselbossenkaart laat zien dat Glimmen niet de enige is in de provincie. Herberg Helleborus heeft ook een voedselbos en het Ezinger Paradijs staat als ‘gepland’ op de kaart. De Helleborus heeft een bos dat al 25 jaar bestaat en heeft als hoofddoel recreatie. Ze voorzien met een gedeelte van het bos en een moestuin in een ‘van grond tot mond’ principe voor de gasten en geven educatieve workshops. Er lopen ook twee varkens en een paar kippen rond. Daarom zal de Helleborus niet in aanmerking komen voor landbouwsubsidies.

Landbouwsubsidie voor gewascode 1940
Voor voedselbossen die minimaal 0,5 hectare groot zijn, met een dominantie van opgaande bomen met eetbare productie, gecombineerd met minimaal drie andere vegetatielagen (struiken, secundaire bomen, klimmers en/of kruidachtigen) die géén teelt van eenjarige gewassen hebben, géén veehouderij binnen het perceel en waar afgezien wordt van bemesting, is sinds 2019 gewascode 1940 van toepassing zodat deze recht hebben op landbouwsubsidies.

Voedselbos Glimmen Op de vraag of de zussen van Voedselbos Glimmen een verdienmodel hebben antwoorden de tweelingzussen: ‘We willen een verdienmodel ontwikkelen met studenten van de RUG, gebaseerd op de new business models van Jan Jonker, waarbij het niet alleen gaat over toevoegen van economische waarde, maar ook van sociale en ecologische waarde. De economische waarde is vooral bedoeld om de continuïteit van het voedselbos te waarborgen. We hebben een stichting zonder winstoogmerk opgericht. De economische waarde kan komen uit donaties, milieucompensaties (en daarvoor bomen planten), rondleidingen en kleinschalige duurzame bedrijfsuitjes.’ Voedselbos Glimmen is alleen open als er iemand aanwezig is. In de toekomst, als er meer te oogsten is, zullen ze een meerdere dagdelen open zijn. Mocht u willen meehelpen, dat kan op allerlei manieren met rooien, planten, en ecologisch bouwen (als we de vogel kijk hut en bedrijfsgebouw gaan bouwen) maar ook met marketing en de website.

Landbouw van de toekomst
Op de lange termijn zijn de voedselbossen duurzaam doordat planten andere planten voeden, er planten aanwezig zijn om bijen te voeden zodat deze zorg dragen voor bestuiving en de meeste planten vast en blijvend zijn. De grond wordt niet omgeploegd. Iedere keer als de grond omgeploegd wordt gaat er namelijk veel koolstof uit de grond de atmosfeer in.

Klimaatvriendelijke consumptie
Ook de Nederlandse overheid wil de opwarming van de aarde beperkt houden en stelt daarom in het klimaatakkoord. Volgens het akkoord zijn niet alleen minder emissies uit bijvoorbeeld traditionele landbouwbodems, maar ook het vastleggen van koolstof uit de atmosfeer in natuurgebieden en bossen belangrijk voor de transitie. Net zoals klimaatvriendelijke consumptie (uit bijvoorbeeld voedselbossen). Het vraagt een gedragsverandering met lange adem: meer groenten en fruit en minder zuivel en vlees.

Redt de gezondheid van jezelf en de planeet
Een huis verkopen om een voedselbos te planten en anders eten doen de zussen natuurlijk niet alleen voor het klimaatakkoord. Een commissie van 37 gerenommeerde wetenschappers pleit begin 2019 in The Lancet voor ‘The 21st-century great food transformation’:

Civilisation is in crisis. We can no longer feed our population a healthy diet while balancing planetary resources. For the first time in 200 000 years of human history, we are severely out of synchronisation with the planet and nature. This crisis is accelerating, stretching Earth to its limits, and threatening human and other species’ sustained existence.” 

Om de gezondheid van onszelf en de planeet te redden, moeten we anders gaan eten: minder suiker, minder vlees en minder bewerkt voedsel. Met steun vanuit het klimaatakkoord én de wetenschap zien we binnenkort vast veel donaties bij Voedselbos Glimmen. Zoals de zussen zeggen: ‘Samen op weg naar een leefbare en groene wereld.’

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.